Commentaar van Linda

Om het verschil tussen Westers en Afrikaans denken te vergelijken, hanteert Ramose een dualistische – en in zijn bewoordingen dus Westerse – benadering. Hij maakt zich schuldig aan wat hij het Westerse denken verwijt, namelijk een fragmentarische en dualistische benadering. Het zou lovenswaardig zijn als hij over de Ubuntu-filosofie kan vertellen op een holistische, procesmatige en verbindende wijze. Een wijze die de kracht van Ubuntu toont en meteen duidelijk maakt op welke manier dit verschilt van onze Westerse benadering. In dat geval zouden we beter zich krijgen op hoe het Ubuntu denken werkt. In plaats daarvan vertelt hij over Ubuntu met een Westerse bril op. Dit maakt het weliswaar toegankelijk voor Westerlingen, maar ik wil die Westerse bril juist afzetten om plaats te maken voor de Afrikaanse benadering.

Om me te kunnen verplaatsen in het Afrikaanse wereldbeeld, dien ik me los te maken van mijn wereldbeleving. Om daar te geraken, heb ik mijn voorstellingsvermogen nodig, waardoor ik nooit zeker ben of het belevingsbeeld dat ik te pakken heb overeenkomt met het belevingsbeeld van
Ramose. Dat is wat het lezen van Ramoses’ boek boeiend maakt. Deze spanning zorgt ervoor dat ik telkens van positie wissel terwijl ik lees. Er is de spanning om mijn wereldbeeld los te laten, de poging om me te verplaatsen in het wereldbeeld van de ander en de onzekerheid of deze
verplaatsing wel overeenkomt met de plaats die Ramose inneemt.

Tijdens dit telkens verplaatsen word ik me meer en meer bewust van mijn positie en waarden, waarin autonomie en overgave prevaleren; een paradox die voortdurend bevestigd wordt in mijn bestaan. Autonomie betekent voor mij niet de weg gaan die ik gekozen heb, maar de weg gaan die naar me toe komt. Voor mij is het procesmatige karakter – het wordende zijn waar Ramose over spreekt - van ontwikkeling inherent aan het bestaan; een visie die volgens mij niet veel verschilt met die van Derrida of Herakleitos. Dit boek is dan ook een zoektocht waarin overeenkomsten en verschillen, herkennings- en aanknopingspunten eraan bijdragen dat ik zowel de ander als mezelf beter leer kennen.

Linda Lenssen (deelneemster filosofie-groep in Horst)