Negatieve boekrecensie

Nel van Enckevort (filosofie-groep in Horst) wees me op een recensie van Ramose's boek door Eric-Jan Hummel.
Ik vind het verhelderend om de recensie te lezen, namelijk doordat deze filosofie-docent Hummel zo massief negatief is over het boek.

Met een deel van zijn kritiek kan ik het eens zijn, zoals het gebrek aan concrete voorbeelden in het boek en dat Ramose soms wel heel gemakkelijk redeneringen naar zich toetrekt.

Maar wat ik bij Hummel mis, is een serieuze poging om Ramose te begrijpen. Juist een kernstuk in Ramose’s kenschets van ubuntu schuift Hummel heel gemakkelijk van tafel: het geloof in de ‘levende doden’. In mijn poging dit te begrijpen door me erin in te leven, kreeg ik (hopelijk) enig idee van de volgens Ramose typisch Afrikaanse geest:
  • enerzijds nemen zij onze betekenis- en zingeving en waardentoekenning (als cruciale activiteit van de levenden) heel serieus in het dagelijks leven (tegenover de materiële nuchterheid van de post-moderne Westerling die door sommigen Homo Economicus et Consumens genoemd wordt),
  • anderzijds beseffen zij tegelijkertijd dat dit een activiteit van de levenden is in de levenspraktijk van alledag. Ze zijn praktischer en nuchterder dan een Christen die in Maria-verschijningen of de Wederopstanding gelooft. Zogauw er geen levenden meer zijn, bestaan de levende doden ook niet meer.
Wat ik ook mis bij Hummel, is aandacht voor en inzicht in de sociale en politieke betekenis van de ubuntu-renaissance in Afrika. Het gaat om een culturele emancipatiestrijd in het proces van de-kolonisatie. Ubuntu zoals die sinds enkele decennia door Afrikaanse auteurs en politici wordt her-ontdekt, is een ideaal, niet een wetenschappelijke antropologische beschrijving van bestaande cultuur.

Tot slot, de nadruk bij Ramose en alle ubuntu-auteurs op de gemeenschap, op holisme en op het morele principe van erkenning van menselijkheid, door Hummel luchtigjes van tafel geveegd, is m.i. wel degelijk een uitdaging voor de post-moderne Westerse ideologie van het autonome individu.